Mijn laatste woorden, gericht aan mijn moeder en gesproken op haar crematie op 28/1/17

Lieve Mama,

Allereerst wil ik je graag zeggen dat ik dankbaar ben dat je vredig bent ingeslapen en ik denk dat ik dan namens jullie allen spreek…en ik geloof dat je nu bij God bent en jouw dierbaren die al zijn heengegaan waaronder je moeder. Dit zorgt ervoor dat mijn verdriet om jou wat meer te dragen is; je riep al zo lang om je moeder en nu zijn jullie weer herenigd.

Zelf heb ik jou als moeder in het begin van mijn leven enorm gemist en heb op een paar beelden na, tot op heden geen herinneringen aan mijn kindertijd en jeugd. Wij waren vooral een gezin met geheimen… Pas vanaf mijn 35e, toen ik de therapeutenopleiding ging volgen, gingen jij en ik elkaar beter begrijpen en kwamen we dichter bij elkaar. Je vertelde mij in deze tijd over jouw eigen jeugd en jouw oorlogstrauma’s….ik kwam er achter dat je wel veel van papa, Carol en mij hield, maar dat je het moeilijk vond dit te tonen. Je had dit nooit geleerd of als voorbeeld gezien. Hoe kan ik oordelen over iemand met zoveel pijn dacht ik en er kwam vergeving en mededogen voor in de plaats. Ik kon hier alleen maar van leren, om wél mijn liefde te tonen, en dat zie ik als mijn intentie voor de rest van mijn leven…

Tot aan de Alzheimer-tijd, zo’n 5 jaar geleden, heb ik gevoeld wat het is om een moeder te hebben zoals ik dat wenste. Jij was in veel gevallen de 1e die ik belde om situaties te delen en te bespreken, en dan ook echt álles. Je hebt vele uren naar mij geluisterd, alleen maar geluisterd. In mijn optiek, het mooiste wat iemand voor je kan doen….luisteren……..Wow mam. Ook zo voelbaar en mooi vond ik om te zien dat jij geen oordeel vormde over een ander, jij altijd het beste in iemand zag. Dat vond ik zo knap, dat wilde ik ook, zo wilde ik ook zijn en dit probeer ik elke dag weer….met jou als voorbeeld hierin….

Jij geloofde in mij en was mijn grootste fan. Wat ik ook deed, mijn eerste Reikibehandelingen met je oefenen, of een bepaalde therapiesessie, jij wilde altijd graag proefkonijn zijn en kwam dan met lovende leerzame feedback! Ook moedigde je mij altijd aan. Dit bleef je doen, ondanks de Alzheimer die steeds meer zijn intrede deed en jij niet meer goed uit je woorden kwam. En zo herinner ik mij 1 vqn de laatste keren waarin je mij aanmoedigde. Jij en ik gingen een paar maanden geleden naar The Lion King. Op weg er naar toe viel mijn GPS steeds uit en waren er overal omleidingen…ik raakte behoorlijk gefrustreerd en werd bang in het donker de weg niet meer te kunnen vinden….jij was amazing en bleef maar zeggen: “je kunt het meisje….je doet het goed hoor.” Terwijl je eigenlijk al niet meer samenhangend kon praten, deed je het op dit cruciale moment wel. En zo kwamen jij en ik, hand in hand rennend, 1 minuut voor aanvang, op tijd voor de voorstelling. En wat hebben we genoten samen, ben zo dankbaar dat we dit nog samen hebben gedeeld.

In het beginstadium van Alzheimer, en jij nog in Drenthe woonde, had ik dit niet in de gaten en daar heb ik jou misschien tekort gedaan. Achteraf gezien had ik je graag wat meer willen ondersteunen…Wat was ik blij toen je in Oosterhout kwam wonen, maar had ook een zwaar voorgevoel…..mijn wens om nog vele leuke dingen te gaan doen, werd vooral een jarenlang zorgen voor jou. Ondanks de Alzheimer en de achteruitgang bleef ik onze spirituele gesprekken voortzetten. We spraken vaak over het leven en God en ik zag aan jou dat je dingen begreep, zij het vaak op een ander bewustzijnsniveau . Wij hadden een onzichtbaar, maar voelbaar lijntje samen. Jouw struggle om het beste van je leven te maken, en er ook voor mij te zijn, raakte mij diep. Ik wéét; je wilde nog zoveel…. Vooral met papa, Carol en mij…

Wat ik zo aan jou heb gewaardeerd is dat toen je eenmaal een open boek werd, je mij veel hebt verteld over jouw kindertijd en traumatische oorlogsverleden…hier wil ik, zoals jij inmiddels weet, graag een boek over gaan schrijven……tesamen met papa’s traumatische oorlogsverleden; de vergeten doelgroepen na de oorlog…… Misschien dat ik jou met dit boekje nog wat meer erkenning kan geven. Erkenning is waar jij zo naarstig naar zocht en wat je verdiende op dat gebied.
Inmiddels ben ik intens dankbaar voor de levenservaringen die ik met jou heb mogen opdoen en deze ervaringen gebruik ik nog altijd in mijn werk; het begeleiden van mensen in hun spirituele groei!

Je wilde graag controle hebben over alles. Vandaar ook dat Alzheimer jou zo moeilijk viel. Je leerde gaandeweg steeds meer de controle los te laten en daar had ik bewondering voor. Jouw eigen dood wilde je wel zelf regelen. Je besloot dat je niet meer wilde eten en drinken, dat je dood wilde. Zo letterlijk zei je dit tegen Anita, jouw buddy bij de Herbergier. Nog nooit heb ik iemand zo’n moedige beslissing zien nemen. Ondanks je Alzheimer en je verwardheid, had je dit in een helder moment besloten. En je hield je hier aan….je had jouw keuze gemaakt….

Hoe intens dankbaar ben ik ook hoe wij als gezin jouw stervensproces ingingen. Samen met Carol ben ik nog nooit zo intiem met jou geweest…en we zijn tot jouw laatste ademhaling toe, bij jou gebleven. Hoe ontroerend hoe alle kleinkinderen afscheid kwamen nemen van jou en Carol en mij op hun eigen manier ondersteunden. Papa die tot op het laatst bij je was en jullie elkaars handen vasthielden. Dat beeld zal ik nooit vergeten…

Dankje mam voor je vele aanmoedigingen, dankje voor jouw vele kaartjes, dankje voor jouw openheid, dankje dat je mijn moeder bent!
We houden contact……

Je dochter Monique

Op rouwkaartje:
“De ware liefde stond toe dat ieder zijn eigen weg volgde,
omdat ze wist dat zoiets de delen nooit uit elkaar zou drijven”
Paulo Coelho

afscheid-mama